دوره 20، شماره 1 - ( 1-1405 )
جلد 20 شماره 1 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Investigation of environmental factors affecting the distribution of Stachys lavandulifolia Vahl. in the rangelands of Khorasan Razavi Province. مرتع 2026; 20 (1)
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1348-fa.html
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1348-fa.html
میرمیران سیده محبوبه، یاری رضا، رستم پور مسلم. بررسی عوامل محیطی موثر بر پراکنش گیاه دارویی چای چوپان (Stachys lavandulifolia Vahl.) در مراتع استان خراسان رضوی. مرتع. 1405; 20 (1)
چکیده: (41 مشاهده)
سابقه و هدف: شناخت پوشش گیاهی و ویژگیهای اکولوژیکی و ادافیکی زیستگاههای طبیعی که گونههای در معرض خطر و دارویی را در خود جای دادهاند، در برنامهریزی حفاظت و احیا دارای اهمیت بسیار زیادی میباشد. در عین حال حفظ و توسعه پراکنش گیاهان علیالخصوص گیاهان دارویی در عرصههای منابع طبیعی از جنبههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی دارای اهمیت میباشد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل محیطی موثر بر پراکنش این گیاه دارویی (Stachys lavandulifolia Vahl.) انجام شد.
مواد و روشها: در این پژوهش، وضعیت رویشگاهی گیاه دارویی چای چوپان در چهار منطقه لائین، باجگیران، ژرف و بهارکیش مورد بررسی قرار گرفت. بهطورکلی در 50 پلات در مناطق مورد مطالعه، نمونهبرداری خاک از عمق 30-0 سانتیمتری و ثبت مشخصات گیاهی و خصوصیات رویشگاه از قبیل ارتفاع از سطح دریا، میانگین بارندگی سالانه، درصد و جهت شیب انجام شد. در هر پلات لیست تک تک گونهها، درصد پوشش و تراکم به تفکیک گونه گیاهی و همچنین درصد خاک لخت، لاشبرک و سنگ و سنگریزه برآورد شد. خصوصیات خاک از قبیل رطوبت اشباع، اسیدیته، هدایت الکتریکی، ازت کل، منیزیم، سدیم، پتاسیم، کربن و ماده آلی، کلسیم، فسفر، رس و شن اندازهگیری شد. پس از گردآوری کلیه اطلاعات اقلیمی، توپوگرافی و فیزیکی و شیمیایی خاک، ارتباط بین پراکنش گونهVahl. lavandulifolia S. با عوامل محیطی با استفاده از روش تحلیل به مولفههای اصلی (PCA) توسط نرم افزارهای jamovi و R انجام شد.
نتایج: این گیاه در دامنه ارتفاعی 1834 تا 2420 متر از سطح دریا، در مناطق با دامنه ارتفاعی بالا و شیبهای کم تا متوسط و میزان بارش بین250 تا 350 میلیمتر در سال پراکنش دارد. بیشترین تراکم، درصد پوشش، تولید، فراوانی گونه و وفور گونه چای چوپان در سایت لایین مشاهده شد. این رویشگاه از درصد رطوبت بالاتری برخودار بوده و جهت شیب آن شمال شرقی می باشد. براساس نسبت وفور به فراوانی (A/F)، پراکنش گونه S. lavandulifolia Vahl. از نوع کپهای است. نتایج حاصل از بررسی گونههای همراه چای چوپان در چهار رویشگاه مورد مطالعه نشان داد که به ترتیب رویشگاههای لایین و بهارکیش از بیشترین و کمترین وفور گونههای همراه برخوردار بودند. بیشترین وفور گونهای در رویشگاههای لایین متعلق به گونه Agropyron trichophorun و همچنین بیشترین وفور گونهای در رویشگاه بهارکیش نیز متعلق به گونهها Festuca arundinacea بود. نتایج تحلیل مؤلفههای اصلی نشان میدهد که دو محور اول و دوم درمجموع، حدود 7/89 درصد پراکندگی و واریانس دادهها را توضیح میدهند. در بین خصوصیات مورد مطالعه در رویشگاههای چای چوپان، درصد ماده آلی، سدیم و کربن آلی بیشترین همبستگی مثبت معنیدار و درصد شیب، بیشترین همبستگی منفی معنیدار را با محور اول نشان دادند.
نتیجهگیری: بهطورکلی، این بررسی میتواند اطلاعاتی را درخصوص پوشش گیاهی گونه چای چوپان و گونههای همراه آن همراه با ویژگیهای خاک رویشگاههای مورد مطالعه ارائه دهد که به نوبه خود میتواند به توسعه استراتژیهای حفاظتی برای این گونه در معرض خطر و مدیریت پایدار و احیای زیستگاه آن کمک کند. با توجه به شناخت شرایط رویشگاهی و همچنین تعیین مهمترین عوامل اکولوژیکی موثر بر رشد، پراکنش و نمو این گونه میتوان برای افزایش پوشش گیاهی و رویشگاه این گونه با شرایط اکولوژیکی مناسب و مشابه در سایر مناطق اقدام کرد.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
