دوره 20، شماره 2 - ( 12-1405 )
جلد 20 شماره 2 صفحات 181-166 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hematizad Z, Erfanzadeh R, Omidipour R. Investigating the Relationships between Aboveground Biomass and Species-Functional Diversity Indices in Arid Rangelands of Ilam Province. مرتع 2027; 20 (2) :166-181
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1305-fa.html
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1305-fa.html
همتی زاد زهرا، عرفانزاده رضا، امیدی پور رضا. بررسی روابط بین زیتوده روزمینی و شاخصهای تنوعگونهای و کارکردی در مراتع خشک استان ایلام. مرتع. 1405; 20 (2) :166-181
گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور
چکیده: (825 مشاهده)
سابقه و هدف: تنوعزیستی در مراتع از اهمیت ویژهای برخوردار است و نقش کلیدی در حفظ و پایداری اکوسیستمهای مرتعی و خدمات آن ایفا میکند. مطالعه رابطه بین تنوعزیستی و بهرهوری، بهویژه از طریق بررسی شاخصهای تنوعزیستی و زیتوده روزمینی، برای ارزیابی کارکردها و خدمات اکوسیستم و درک پایداری آن بسیار مهم است و رویکردهای جدید در این زمینه برای اندازهگیری ارتباط بین زیتوده گیاهی و تنوع گونههای گیاهی بسیار ضروری است. فرضیه نسبت زیستتوده و فرضیه تکمیلی آشیان اکولوژیک هر دو اهمیت تنوعزیستی در اکوسیستمها را برجسته میکنند، اما هر یک از زاویهای متفاوت به این موضوع مینگرند. فرضیه اول بیشتر بر ارتباط مستقیم بین تنوع گونهها و زیستتوده تمرکز دارد، در حالی که فرضیه دوم به تعاملات پیچیده میان گونهها و نقشهای اکولوژیکی آنها تأکید میکند. بنابراین، برای درک کاملتر نقش تنوعزیستی در تولید زیستتوده و پایداری اکوسیستمها، لازم است که هر دو فرضیه در مطالعات مورد توجه قرار گیرند. این پژوهش به منظور بررسی ارتباط میان شاخصهای تنوعزیستی و کارکرد اکوسیستم (زیتوده) در مراتع خشک استان ایلام انجام شد.
مواد و روشها: این مطالعه بهمنظور بررسی رابطه بین شاخصهای تنوع زیستی و کارکرد اکوسیستم (زیتوده) در مراتع اطراف روستای بان رحمان، واقع در شهرستان مهران، استان ایلام، انجام شد. بدین منظور ارتباط بین شاخصهای تنوع گونهای، شاخصهای کارکردی مبتنی بر یک ویژگی (غنای کارکردی، یکنواختی کارکردی، پراکندگی کارکردی و شاخص رائو کارکردی) و شاخصهای کارکردی مبتنی بر چند ویژگی، با زیتوده روزمینی بهعنوان کارکردی اصلی این اکوسیستم مورد بررسی قرار گرفت. به منظور محاسبه شاخصهای تنوعزیستی اعم از تنوع گونهای و تنوع کارکردی، فراوانی گونههای گیاهی حاضر در عرصه و ویژگیهای کارکردی شامل: ارتفاع گیاه- محتوی ماده خشک برگ- سطح ویژه برگ بهوسیله 90 قطعه نمونهبرداری 1×1 مترمربعی در بهار 1402 انجام گرفت. بررسی ارتباط میان شاخصهای تنوعزیستی و زیتوده روزمینی در این تحقیق بهوسیله تجزیه و تحلیل رگرسیونی انجام گردید.
نتایج: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که همه شاخصهای تنوع گونهای شامل: غنا (591/0= R2)، یکنواختی (189/0= R2)، شانون (585/0= R2) و سیمپسون (537/0= R2) دارای ارتباط معنیدار و مثبتی با زیتوده روزمینی بودند. در میان شاخصهای کارکردی مبتنی بر یک ویژگی شاخصهای میانگین وزنی ارتفاع (155/0= R2) و محتوی ماده خشک برگ (389/0= R2) دارای ارتباط منفی و شاخص سطح ویژه برگ (237/0= R2) دارای ارتباط مثبت با زیتوده بودند. همچنین در میان شاخصهای کارکردی مبتنی بر چند ویژگی تنها شاخص غنای کارکردی (333/0= R2) دارای ارتباط مثبت و معنیدار با زیتوده بود. همچنین نتایج رگرسیون چندگانه خطی نشان داد که شاخص تنوع گونهای و شاخصهای مبتنی بر چند ویژگی بیشترین میزان تغییرات کارکرد اکوسیستم را توجیه کردند.
نتیجهگیری: نتایج نشان دادند که تنوع بیشتر گونهها منجر به افزایش تولید زیتوده و بهرهوری بهتر اکوسیستم میشود. ارتباط منفی میان ارتفاع و محتوای ماده خشک برگ با زیتوده روزمینی نشاندهنده استفاده مؤثرتر گونههای با نسبت زیتوده بالاتر از منابع است. غنای کارکردی نیز با بهرهوری بالای اکوسیستم مرتبط است. بنابراین، مدیریت و حفظ تنوعزیستی و تأکید بر ویژگیهای کارکردی مختلف در اکوسیستمهای مرتعی به افزایش بهرهوری و پایداری این اکوسیستمها منجر میشود.
مواد و روشها: این مطالعه بهمنظور بررسی رابطه بین شاخصهای تنوع زیستی و کارکرد اکوسیستم (زیتوده) در مراتع اطراف روستای بان رحمان، واقع در شهرستان مهران، استان ایلام، انجام شد. بدین منظور ارتباط بین شاخصهای تنوع گونهای، شاخصهای کارکردی مبتنی بر یک ویژگی (غنای کارکردی، یکنواختی کارکردی، پراکندگی کارکردی و شاخص رائو کارکردی) و شاخصهای کارکردی مبتنی بر چند ویژگی، با زیتوده روزمینی بهعنوان کارکردی اصلی این اکوسیستم مورد بررسی قرار گرفت. به منظور محاسبه شاخصهای تنوعزیستی اعم از تنوع گونهای و تنوع کارکردی، فراوانی گونههای گیاهی حاضر در عرصه و ویژگیهای کارکردی شامل: ارتفاع گیاه- محتوی ماده خشک برگ- سطح ویژه برگ بهوسیله 90 قطعه نمونهبرداری 1×1 مترمربعی در بهار 1402 انجام گرفت. بررسی ارتباط میان شاخصهای تنوعزیستی و زیتوده روزمینی در این تحقیق بهوسیله تجزیه و تحلیل رگرسیونی انجام گردید.
نتایج: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که همه شاخصهای تنوع گونهای شامل: غنا (591/0= R2)، یکنواختی (189/0= R2)، شانون (585/0= R2) و سیمپسون (537/0= R2) دارای ارتباط معنیدار و مثبتی با زیتوده روزمینی بودند. در میان شاخصهای کارکردی مبتنی بر یک ویژگی شاخصهای میانگین وزنی ارتفاع (155/0= R2) و محتوی ماده خشک برگ (389/0= R2) دارای ارتباط منفی و شاخص سطح ویژه برگ (237/0= R2) دارای ارتباط مثبت با زیتوده بودند. همچنین در میان شاخصهای کارکردی مبتنی بر چند ویژگی تنها شاخص غنای کارکردی (333/0= R2) دارای ارتباط مثبت و معنیدار با زیتوده بود. همچنین نتایج رگرسیون چندگانه خطی نشان داد که شاخص تنوع گونهای و شاخصهای مبتنی بر چند ویژگی بیشترین میزان تغییرات کارکرد اکوسیستم را توجیه کردند.
نتیجهگیری: نتایج نشان دادند که تنوع بیشتر گونهها منجر به افزایش تولید زیتوده و بهرهوری بهتر اکوسیستم میشود. ارتباط منفی میان ارتفاع و محتوای ماده خشک برگ با زیتوده روزمینی نشاندهنده استفاده مؤثرتر گونههای با نسبت زیتوده بالاتر از منابع است. غنای کارکردی نیز با بهرهوری بالای اکوسیستم مرتبط است. بنابراین، مدیریت و حفظ تنوعزیستی و تأکید بر ویژگیهای کارکردی مختلف در اکوسیستمهای مرتعی به افزایش بهرهوری و پایداری این اکوسیستمها منجر میشود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
