دوره 16، شماره 3 - ( 8-1401 )                   جلد 16 شماره 3 صفحات 620-608 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Moameri M, Hozhabr F. The impact of economic factors on rural-urban migration of ranchers in Ardabil province. مرتع 2022; 16 (3) :608-620
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1151-fa.html
معمری مهدی، هژبر فیروز. عوامل اقتصادی موثر بر مهاجرت روستا به شهر مرتعداران در استان اردبیل. مرتع 1401; 16 (3) :620-608

URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1151-fa.html


گروه علوم گیاهی و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی مشگین‌شهر، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
چکیده:   (147 مشاهده)
سابقه و هدف: مهاجرت عبارت است از حرکت افراد از یک منطقه اکولوژیکی به منطقه دیگر که ممکن است به صورت موقت یا دائمی باشد. مهاجرت یک مکانیسم انتخابی است که از نظر اقتصادی، اجتماعی، تحصیلی و ویژگی‌های جمعیتی، افراد و خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و پدیده­ مهمی است که مورد توجه بسیاری از برنامه­ریزان اقتصادی به خصوص در کشورهای در حال توسعه قرار گرفته است. با توجه به شرایط نسبتا متفاوت در نواحی روستایی استان اردبیل، در این تحقیق پنج شهرستان (در داخل هر شهرستان یک حوزه آبخیز شامل چندین روستا) انتخاب شدند و عوامل اقتصادی موثر بر مهاجرت روستا به شهر جوامع مرتعدار مورد بررسی قرار گرفت.
مواد و روش‌ها: تحقیق حاضر در استان اردبیل در سال 1399 انجام شد. در ابتدا پنج شهرستان اردبیل، نیر، نمین، سرعین و کوثر در نظر گرفته شدند و سپس در هر شهرستان یک حوزه آبخیز که در آن پروژه‌های آبخیزداری و اصلاح مرتع انجام شده بود، انتخاب شد. در گام بعد در حوزه آبخیز کفتارق اردبیل 4 روستا، در حوزه آبخیز سقزچی‌چای نمین 3 روستا، در حوزه آبخیز درویش‌چای سرعین 9 روستا، در حوزه آبخیز لیکوان‌چای کوثر 9 روستا و در حوزه آبخیز سیاهپوش نیر 8 روستا) به عنوان جامعه آماری انتخاب شدند. در مجموع، جامعه آماری شامل مرتعداران 5 حوزه آبخیز و 33 روستا در استان اردبیل بود. روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی و ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه، مشاهده، مصاحبه‌ حضوری و آمارهای جمعیتی روستاها بود. پرسشنامه شامل برخی ویژگی‌های توصیفی روستا، ساکنان روستا و همچنین 11 شاخص اقتصادی بود. بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 372 نفر برآورد شد. سپس، سهم هر حوزه آبخیز از حجم نمونه کل مشخص شد و در گام بعد از طریق مصاحبه عمیق و تکمیل پرسشنامه، اقدام به جمع‌آوری اطلاعات شد. در تحلیل داده‌ها، به‌منظور استخراج خصوصیات جامعه آماری از آمار توصیفی و برای بررسی وضعیت کلی شاخص‌های اقتصادی موثر بر مهاجرت مرتعداران از آزمون t تک نمونه استفاده شد. همچنین، برای اولویت­بندی مهم‌ترین مؤلفه­های موثر در مهاجرت، آزمون فریدمن و برای بررسی تفاوت بین روستاییان از نظر شاخص‌های اقتصادی موثر بر مهاجرت از آزمون کروسکال-والیس استفاده شد.
نتایج: نتایج نشان داد که 3/0 درصد پاسخگویان با کمترین فراوانی شغل اصلی کشاورزی و 5/85 درصد با بیشترین فراوانی به‌طور مشترک شغل اصلی دامداری و کشاورزی داشتند. میانگین درآمد در بخش کشاورزی برابر با 6/167 میلیون ریال و در بخش دامداری برابر با 1/309 میلیون ریال است. درآمد در بخش دامداری نزدیک به دو برابر درآمد در بخش کشاورزی است، این موضوع نشان می‌دهد که اقتصاد مرتعداران منطقه مورد مطالعه بیشتر وابسته به دامداری و مرتعداری است. همچنین، نتایج نشان داد که مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی موثر بر مهاجرت روستا به شهر به‌ترتیب عدم علاقمندی نسل جوان به استمرار و گسترش فعالیت­های کشاورزی و دامداری (میانگین رتبه=78/9)،  فرصت­های اقتصادی بیشتر و دسترسی به مشاغل با درآمد بالاتر در شهر (میانگین رتبه=56/9) و نابرابری امکانات شهر و روستا و خدمات رفاهی و معیشتی (میانگین رتبه=88/8) بودند.
نتیجه‌گیری: با توجه به اینکه بخش‌ زیادی از جوامع روستایی استان اردبیل دامدار هستند، اقتصاد مرتعداران منطقه بیشتر وابسته به دامداری است. به‌طور کلی، بر اساس نتایج تحقیق حاضر عدم علاقمندی نسل جوان به ادامه شغل کشاورزی و دامداری، فرصت­های اقتصادی بیشتر و درآمد بالاتر در شهر و نابرابری امکانات شهر و روستا مهم‌ترین عوامل اقتصادی موثر بر مهاجرت مرتعداران به شهرها بودند.
 
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/3/26 | پذیرش: 1401/5/10 | انتشار: 1401/8/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مرتع می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 All Rights Reserved | Rangeland

Designed & Developed by : Yektaweb